Πέμπτη, 29 Μαρτίου 2018

Ο Καραθεοδωρή για την επιστήμη, την άγνοια και τον μαρξισμό.



Κάποτε ρώτησαν τον Καραθεοδωρή, ποιο οικονομικό μοντέλο θεωρεί το πιο σωστό κι εκείνος απάντησε:
«Κανένα δεν με ικανοποιεί. Απ’ όσα έτυχε να διαβάσω, διαπίστωσα πως η αναγνώριση υπερβολικής αρμοδιότητας στους οικονομολόγους είναι σφαλερή κατά τούτο: ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν βλέπουν παρά μία μόνο πλευρά του ζητήματος με μία ανεξήγητη επιμονή. Μιλούν για κρίση χρήματος, ως εάν το χρήμα ήταν μία αξία απόλυτη. Αλλά είναι;
Το χρήμα είναι σύμβολο, είναι κάτι που αντλεί αξία διότι θέλουν οι άνθρωποι να του δώσουν αξία, αυτό καθ’ εαυτό δεν έχει καμία απολύτως αξία. Πώς, λοιπόν, μπορεί να στηριχτεί σοβαρώς ότι η κρίση είναι οικονομική καθαρώς και όχι ψυχολογική;»
Ήταν και τότε εποχή μεγάλης οικονομικής κρίσης, τόσο μεγάλης που η ανθρωπότητα οδηγήθηκε και πάλι σε έναν μεγάλο πόλεμο, σε μία σφαγή χωρίς έλεος. Τι εννοούσε άραγε ο Καραθεοδωρή όταν μιλούσε για κρίση ψυχολογική; Πώς είχε διαμορφωθεί μία τέτοια ψυχολογική κατάσταση που οδήγησε για δεύτερη φορά σε παγκόσμιο πόλεμο;

Η ακατανόητη υστερία

«Οι άνθρωποι πιθανόν φαντάστηκαν πως τα μετέπειτα του Μεγάλου Πολέμου θα ήταν η Εδέμ. Όταν είδαν, προϊόντος του χρόνου, ότι ο παράδεισος είναι μεν ωραίο όνειρο, αλλά όχι και τόσο πιθανή πραγματικότητα, τότε απογοητεύτηκαν, τρομοκρατήθηκαν, απέκρυψαν τις συμβατικές δυνάμεις της ζωής, ακινητοποίησαν το χρήμα και δημιούργησαν δυσχέρειες, βάρυναν την ατμόσφαιρα.
Αν θέλετε να μιλήσουμε ειλικρινώς, φρονώ αδιστάκτως πως στις εκδηλώσεις της ζωής υπάρχει πολλή φαντασία και καρδιά. Και όπως ουδεμία ευτυχία της ανθρωπότητας έχει την έκταση και τον χαρακτήρα που επιχειρούν συχνά να της δώσουν οι άνθρωποι, έτσι και ουδεμία κρίση φέρει τις καταστροφές που συνθέτει και παρουσιάζει η φαντασία της Κασσάνδρας. Και αυτά, αν θέλουμε να περιορισθούμε στα στενά πλαίσια της κοινωνικής παρατήρησης, χωρίς να θέλουμε να φιλοσοφήσουμε συστηματικότερα.
Η ανθρωπότητα, όπως γνωρίζετε, θεοποίησε τις φυσικές επιστήμες κατά τον 19ο αιώνα. Μερικές σημαντικές προόδους των θετικών επιστημών δεν τις χαιρέτισε με το πρέπον μέτρο, αλλά με μία υστερία ακατανόητη και αντιεπιστημονική. Απέδωσε σε ώρες ενθουσιασμού, στις φυσικές επιστήμες προθέσεις που δεν τις είχαν ποτέ και που δεν είναι και έργο τους να τις έχουν. Εννοώ την λύση, μέσω των φυσικών επιστημών των μεγάλων προβλημάτων της ζωής, την διαφώτιση του μυστηρίου που την περιβάλλει. Και ήταν μία τραγική πλάνη αυτό, διότι οι φυσικές επιστήμες ουδέ κατ’ ελάχιστον έκαναν σοφότερο τον άνθρωπο σε αυτόν τον τομέα.»
Πράγματι, ήταν μία από τις περιόδους εκείνες της ανθρώπινης ιστορίας, που η επιστήμη διεκδικούσε τη θέση του θεού, σαν να μπορούσε να δώσει απαντήσεις στα πάντα. Η επιστήμη ήταν μία νέα θεότητα στην οποία οι άνθρωποι εναπόθεταν κάθε ελπίδα τους, βέβαιοι πως όλα μπορεί να τα εξηγήσει και όλα να τα θεραπεύσει. Η μεταφυσική, η μελέτη όλων εκείνων που ο άνθρωπος νοεί μόνο με τη σκέψη, αλλά δεν μπορεί να τα δει, να τα ακουμπήσει, να τα μετρήσει, έχανε έδαφος και αντιμετώπιζε τον χλευασμό των νέων επιστημόνων και φιλοσόφων. Είχε άραγε ελπίδες να πετύχει αυτή η προσπάθεια του αφανισμού της μεταφυσικής;

Ignoramus et ignorabimus

«Προσπάθεια μάταιη, διότι η μεταφυσική δεν μπορεί να λείψει. Η πλάνη όμως αυτή δημιούργησε ψευδαισθήσεις, φρούδες ελπίδες και κρίση σε πολλά κρανία. Αλλά τι φταίνε οι φυσικές επιστήμες όταν ζητούν από αυτές πράγματα ξένα προς τη φύση τους; Και τι φταίνε αν τις ονόμασαν θετικές διότι νόμισαν πως αυτές είπαν την τελευταία τους λέξη. Αλλά αυτές δεν πλησιάζουν παρά κατά προσέγγιση στην λύση των περισσότερων προβλημάτων. Λόγου χάρη, η κλασική μηχανική, εφαρμόσιμη και χρήσιμη προκειμένου να κατασκευάσουμε μία γέφυρα, είναι τελείως ανεφάρμοστη αν θελήσουμε να την εφαρμόσουμε στα άτομα, σε μία ελάχιστη υποδιαίρεση της ύλης, και ακόμα πιο ανεφάρμοστη προκειμένου περί των κόσμων των ουρανίων σωμάτων.» 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, λέει ο Καραθεοδωρή, ισχύει η ρήση του Dubois Raymond: ignoramus et ignorabimus (δεν γνωρίζουμε και δεν θα γνωρίσουμε) 

Ο Άινσταϊν και ο Μαρξισμός

Οι θεωρίες του κομμουνισμού, προτάσσοντας τις ανθρώπινες αξίες πάνω από τις οικονομικές, άρχισαν τότε να κερδίζουν οπαδούς. Ήδη από τότε, κάθε φιλειρηνική και ανθρωπιστική άποψη άρχισε να ταυτίζεται με τις κομμουνιστικές ιδέες. Η τελευταία ερώτηση στην οποία κλήθηκε να απαντήσει ο σπουδαίος μαθηματικός και φίλος του Άινσταιν, ήταν αν οι απόψεις του φίλου του τον κατέτασσαν στην χωρία των μαρξιστών.
«Ο Αινστάιν είναι φίλος μου και τον γνωρίζω άριστα. Μπορεί να καταδικάζει τους εξοπλισμούς, να βλέπει ορισμένες αφροσύνες των κυβερνώντων, να αποκρούει τον στενόκαρδο εθνικισμό, αλλά δεν θα βρει λύσεις ουσιαστικές στον κομμουνισμό αν θελήσει να σκεφτεί όχι με το συναίσθημα, αλλά να κρίνει με το επιστημονικό πρίσμα την θεωρία. Ότι μπορεί να βρεθούν, όχι ένας, αλλά πολλοί τρόποι καλύτερης διακυβέρνησης των ανθρωπίνων πραγμάτων είναι ένα ζήτημα, και είναι εντελώς άλλο ζήτημα αν μία θεωρία είναι ολόσωστη ασυζητητί. Γι’ αυτό είναι πολύ δύσκολο να πει κανείς πως το κοινωνικό πρόβλημα είναι τούτο ή εκείνο και η θεραπεία αυτή ή η εκείνη.»

Κράτησα αυτή τη συνέντευξη που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Πρωία" της 17ης Φεβρουαρίου 1932, για δύο λόγους.
Πρώτον, ως ένα δείγμα υγιούς σκεπτικισμού, ενός επιστήμονα, που δεν ήταν βέβαια δάσκαλος του Άινσταϊν, όπως πολλοί αρέσκονται να διαδίδουν, ήταν όμως ένας από εκείνους που συμβουλευόταν για ζητήματα μαθηματικών, όπως αποδεικνύεται από την αλληλογραφία τους. 
Και δεύτερον, επειδή μετά από τόσους αιώνες προόδου στην επιστήμη και στην τεχνολογία, αυτό το "ignoramus et ignorabimus" έρχεται και ξανάρχεται να επιβεβαιώσει το "εν οίδα, ότι ουδέν οίδα" του Σωκράτη. 
Και κάπου εκεί, θεωρώ πως βρίσκεται το ήθος της επιστήμης και η δυναμική της. 





Κυριακή, 25 Σεπτεμβρίου 2016



Περισσότερα κείμενα για την εφαρμογή της φιλοσοφίας στον σύγχρονο βίο και για οτιδήποτε σχετίζεται με τον ελληνικό πολιτισμό από την αρχαιότητα ως σήμερα, θα βρείτε στο νέο μας site GRethexis.

Στόχος της νέας μας σελίδας είναι να εμπνεύσει κάθε άνθρωπο που αγαπά τη γνώση, είτε αυτός έχει αποκτήσει ακαδημαϊκή μόρφωση είτε όχι.
Η μέθεξις στην ελληνική σκέψη είναι ένα υπέροχο, διασκεδαστικό ταξίδι σ’ έναν γοητευτικό τόπο με άπειρες επιλογές. Εμείς σας τις παρουσιάζουμε κι εσείς διαλέγετε το μονοπάτι που σας ταιριάζει καλύτερα. Όλα τα μονοπάτια οδηγούν στη γνώση του εαυτού μας και του κόσμου που μας φιλοξενεί, ώστε να βελτιώσουμε την ικανότητά μας στη διαχείριση του βίου μας.

Αν σας αρέσει η νέα μας δουλειά, εγγραφείτε στο RSS ή ακολουθήστε μας στο facebook, για να ενημερώνεστε άμεσα για τις νέες μας δημοσιεύσεις.

Καλή ανάγνωση!



Τετάρτη, 13 Απριλίου 2016

Οι αλλοδαποί της Αθήνας



Τότε, τα πράγματα ήταν αλλιώς. Αλλοδαποί δεν ήταν μόνο εκείνοι που έρχονταν από τις μακρινές, ξένες χώρες. Αλλοδαποί στην Αθήνα ήταν και οι Έλληνες των άλλων πόλεων. 
Στους κλασικούς χρόνους υπήρχαν πολλοί ξένοι που ζούσαν και εργάζονταν στην Αθήνα. Όλοι μπορούσαν να εργαστούν, να πλουτίσουν, να σταδιοδρομήσουν, αλλά παρέμειναν σε όλη τους τη ζωή μέτοικοι. Όπως ο διασημότερος λογογράφος των αθηναϊκών δικαστηρίων κι ένας πολύ γνωστός τότε τραγωδός. Αθηναίοι πολίτες έγιναν ελάχιστοι, όπως οι δύο τραπεζίτες που πριν πλουτίσουν ήταν δούλοι.
Διαβάστε τις ιστορίες τους στο GRethexis 

Για παρακολουθείτε τις δημοσιεύσεις μας στο GRethexis κάντε like στη σελίδα μας στο Facebook 

Παρασκευή, 25 Μαρτίου 2016

Το όραμα του Θ. Κολοκοτρώνη για την απελευθερωμένη Ελλάδα

"Βλέπετε τούτον τον οντά; Είναι αστόλιστος, καθίσματα δεν έχει, οι τοίχοι είναι ξεροί, – τούτη είναι η Ελλάδα καθώς εμείς σας την παραδώσαμε, εμείς οι γέροι εις τους νέους. Εμείς εις τα 1821 εκαθαρίσαμεν τον τόπον, εκουβαλήσαμεν τα λιθάρια, εκτίσαμε την οικοδομήν. Εσείς θα ντύσετε τα γυμνά τείχη, θα φέρετε τις πολύτιμες ζωγραφιές, θα στήσετε τα όμορφα τραπέζια και τους καθρέφτες, τούτο θα κάμει η προκοπή σας και τα γράμματα..."

(Διαβάστε στο GRethexis ολόκληρη την ιστορία από τα Απομνημονεύματα του Θ. Κολοκοτρώνη.)

Χρόνια Πολλά, Ελλάδα! 

Παρασκευή, 19 Φεβρουαρίου 2016

Όποιος θεωρεί ότι οι Δυτικοί συρρέουν στον Isil εξαιτίας του πολέμου στο Ιράκ είναι φαντασιόπληκτος


Το Isil και η τζιχαντιστιστική του ιδεολογία εκμεταλλεύεται αποκλειστικά υποβόσκουσες συγκρούσεις και προσφέρουν μία θεωρία συνωμοσίας ως λύση: για τίποτα από αυτά δεν ευθύνεσαι εσύ.

Όταν οι ακραίοι ισλαμιστές διαπράττουν κάτι αποτρόπαιο, πολύ συχνά προσπαθούν να το νομιμοποιήσουν ως δικαιολογημένη αντίδραση στην εξωτερική πολιτική της Δύσης προς τον Μουσουλμανικό κόσμο. Η Δύση είναι ο εισβολέας στους «Μουσουλμανικούς τόπους», καταπιέζει τους Μουσουλμάνους, οπότε μία αντίδραση ανάλογης βιαιότητας είναι δίκαιη και σωστή.

Θα ξεκινήσω εκθέτοντας το προφανές: Η εξωτερική πολιτική της Δύσης στη Μέση Ανατολή υπήρξε υπερβολικά δυσλειτουργική και πολύ συχνά υπεύθυνη για τα καταστροφικά αποτελέσματα που ακολούθησαν. Ο πόλεμος του Ιράκ είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, αλλά αυτό το θέμα ανάγεται έναν αιώνα πίσω. Ωστόσο, η εντύπωση πως άνθρωποι, τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στη Δύση, γίνονται ακραίοι του Ισλάμ αντιδρώντας στην παρέμβαση της Δύσης στον Μουσουλμανικό κόσμο είναι ανοησία

Κυριακή, 31 Ιανουαρίου 2016

Δήλος – Η ιερή πατρίδα του Απόλλωνα

Δεν είναι διάσημη όπως η Σαντορίνη ούτε εύφορη όπως Κρήτη. Δεν σφύζει από ζωή τα καλοκαίρια όπως η Κρήτη και η Κέρκυρα και κάποτε, λέει ο μύθος, δεν ήταν καν κανονικό νησί. Ήταν η «Άδηλος νήσος», το νησί που δεν φαινόταν, επειδή έπλεε πότε εδώ και πότε εκεί τριγυρνώντας μέσα στο Αιγαίο. Κι αν γλίτωσε από αυτή τη μοίρα και απέκτησε όνομα ένδοξο, το οφείλει σε μία από τις πολλές αταξίες του βασιλιά των θεών.

Ο Δίας ερωτεύτηκε την θεά Λητώ και αποτέλεσμα του έρωτα αυτού ήταν μία επεισοδιακή εγκυμοσύνη κι ένας επώδυνος τοκετός που κράτησε εννέα μέρες. Όταν ήρθε η ώρα της γέννας, η Ήρα έκανε ό, τι μπορούσε ώστε να μην βρει η Λητώ τόπο να γεννήσει. Όπου πήγαινε την έδιωχναν από φόβο για τα αντίποινα της Ήρας. Ο Δίας τότε παρακάλεσε τον αδελφό του, Ποσειδώνα, να παραχωρήσει το πλωτό νησί που είχε στην κατοχή του και το οποίο ονομαζόταν τότε Αστερία και Ορτυγία. Σε αντάλλαγμα του έδωσε την Καλαβρία. Ο Ποσειδών τοποθέτησε τον περιφερόμενο βράχο στο κέντρο του Αιγαίου και το σταθεροποίησε με τέσσερεις διαμαντένιες αλυσίδες και από «άδηλος» η νήσος έγινε «Δήλος», δηλαδή φανερή, ενώ τα νησιά που αγκαλιάζουν κυκλικά τη Δήλο ονομάστηκαν Κυκλάδες.

Από τότε η Δήλος έμεινε σταθερή και δεν κινήθηκε ξανά, εκτός από μία φορά... 

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στο GRethexis.com

Τετάρτη, 23 Δεκεμβρίου 2015

Γιατί μας γοητεύουν οι Θεωρίες Συνωμοσίας, Αριστοτέλη;


«Υπάρχει μία μυστική ομάδα λίγων ανθρώπων που κινούν τα νήματα της ανθρωπότητας.» 
«Τον ιό HIV τον δημιούργησαν επίτηδες για να μειώσουν τον πληθυσμό της γης. Ή για να πλουτίσουν από τα φάρμακα από έφτιαξαν μετά για την αντιμετώπισή του.» 
«Ο άνθρωπος δεν πήγε ποτέ στη σελήνη.» 
«Και όμως, η γη είναι επίπεδη.» 
«Οι εξωγήινοι όχι μόνο υπάρχουν, αλλά κυκλοφορούν ανάμεσά μας και μας ελέγχουν.» 
«Το νερό, η τροφή και ο αέρας που αναπνέουμε περιέχουν ειδικές χημικές ουσίες που μας κάνουν παθητικούς δέκτες οποιασδήποτε εις βάρος μας ενέργειας.» 
Αυτές είναι μερικές από τις πιο δημοφιλείς θεωρίες συνωμοσίας που έχουν πολλούς οπαδούς παγκοσμίως. Για καμία από αυτές δεν υπάρχουν αξιόπιστες αποδείξεις. Αν ασχοληθείτε λίγο πιο σοβαρά με αυτές θα διαπιστώσετε πως τα μόνα επιχειρήματα που έχουν να παρουσιάσουν οι υποστηρικτές τους είναι άλλες θεωρίες συνωμοσίες.
Τότε γιατί τόσος κόσμος τις πιστεύει;
Σε γενικές γραμμές αυτό συμβαίνει για τους ίδιους λόγους  που αγαπάμε τα ψέματα περισσότερο από την αλήθεια (δείτε εδώ). Οι θεωρίες συνωμοσίας όμως έχουν ένα επιπλέον πλεονέκτημα. Μας γοητεύουν επειδή είναι φτιαγμένες με την ίδια τεχνική που φτιάχνονται τα μυθιστορήματα και οι ταινίες. Τι είδους τεχνική είναι αυτή;